Zoals altijd na iets subjectiefs als de verkiezing van een foto, breekt de discussie los of het wel een terechte winnaar is. Zo ook na de World Press Photo 2009, die dit jaar gewonnen is door Anthony Suau. Het is op zijn minst een verrassende winnaar. De jury heeft de foto mede gekozen vanwege het thema, de kredietcrisis. Dat lijkt me een goed verklaarbare reden, het is immers een belangrijke gebeurtenis van 2008. Moeilijk in beeld te brengen ook, zeker in één foto. Het is Suau in mijn ogen ook niet gelukt, hoewel de serie als geheel wel goed is. Als losse foto's zijn ze beduidend minder sterk. Neem de foto van het lege winkelcentrum. Als alleenstaand beeld zegt dat niets, het kan ook gewoon op een rustige maandagochtend gemaakt zijn bijvoorbeeld. Ook de foto die uiteindelijk de WPP gewonnen heeft, mist kracht als alleenstaand beeld. Je hebt de context nodig, een bijschrift om te weten waar het over gaat. Volgens de jury is dat juist een van de redenen om de foto te kiezen. "The strength of the picture is in its opposites. It's a double entendre. It looks like a classic conflict photograph, but it is simply the eviction of people from a house following foreclosure. Now war in its classic sense is coming into people's houses because they can't pay their mortgages," zegt juryvoorzitter MaryAnne Golon. Het is in mijn ogen juist de zwakte van de foto. Want wat zien we nu immers? Een agent die met iets door een huis loopt. Dat het een pistool is, is ook niet direct duidelijk. Compositorisch is het ook geen sterk beeld, maar dat hoeft niet per se. Als het maar een sprekend beeld is, en dat is het in mijn ogen niet echt. Het kan net zo goed een drugsraid zijn. Nu hoeft een foto ook niet gelijk kant-en-klaar te zijn, de foto is op zich wel spannend. Het maakt een foto vaak wel interessant als er meerdere lagen inzitten en je een beetje moet nadenken. Fijn is dan wel, als je in ieder geval een idee hebt waar het over gaat. Tenslotte praten we hier over fotojournalistiek, verslaggevende fotografie, niet echt associatieve fotografie. Hoewel het een het ander niet hoeft uit te sluiten natuurlijk. Een opmerkelijke keuze dus, het duurde bij de persconferentie dan ook opvallend lang voordat men begon te applaudisseren.

Over het algemeen zijn de winnaars sterk, de een wat meer dan de ander. Zeker de series zijn over het algemeen erg goed, ik geef de juryvoorzitter daarin groot gelijk. Zoals de serie van Roger Cremers. Uiteraard zal enig chauvinisme ook wel meespelen, het is gewoon een erg degelijk en goed uitgevoerde reportage. Het klopt allemaal, je hebt niet veel informatie nodig om de foto’s te kunnen snappen. En tegelijk kun je ook je eigen verhaal eruit halen, de foto’s hebben meerdere lagen. Aandoenlijk is de serie van Fu Yongjun, die de tweede prijs bij Natuur heeft gewonnen. Een simpel gegeven, een boompje met twee bankjes, maar heel consequent en goed uitgevoerd. De seizoenen in beeld, en hoe de mens ermee omgaat. Hevig bewerkt, maar wel erg fraai is de serie van Pep Bonet over de transseksuelen in Honduras, winnaar tweede prijs Series Portretten. Genoten heb ik ook van de sportseries. Zeker van de serie van Julian Abram Wainwright, over de duikers van de 10m plank tijdens de Olympische Spelen. Mooie momenten, mooie blikken, technisch heel goed. Eigenlijk mooier dan de winnaar in die categorie, de serie van Vincent Laforet. Hij heeft duikers van boven gefotografeerd. Heel secuur, steeds eenzelfde houding. En toch allemaal anders. Ik krijg alleen een naar smaakje van de randen rondom de duikers, het zit me niet lekker. Overigens is het verademing dat bij de categorie Sport Actie, je ook echt sport ziet. En niet zoals bij de Zilveren Camera al jaren, alleen de emotie van een juichende of verliezende sporter.

Het meest onder de indruk ben ik van de categorie Hard Nieuws. Het is ieder jaar weer confronterend materiaal. Dit jaar vind ik de foto’s van een heel hoog niveau. De winnende serie over de rellen in Kenia, van Julian Abram Wainwright heeft diepe, diepe indruk op mij gemaakt. Het doet me denken aan de foto’s van de rellen in Zuid-Afrika van de Bang-BangClub. Zo direct, dicht op de huid. Je voelt de angst, het verdriet, de ellende. Heftige foto’s. Pijn in de maag krijg ik ook van de tweede prijs enkel beeld, gemaakt door Henk Kruger. Daar zie je een man door prikkeldraad kruipen om de grens over te steken, op zoek naar een beter leven.

Er is meer dan genoeg goed materiaal bij de winnende foto’s van de World Press Photo 2009. Foto’s die je doen nadenken, foto’s ook die je weer met beide benen op de grond zetten. En foto’s die zelf al een verhaal vertellen. Dat maakt het des te jammer dat juist de echte winnaar een foto is die dat net niet in zich heeft. Ook al denkt jurylid Akinbode Akinbiyi daar anders over: "You have to go into it to find out what it is. Then all over the world people will be thinking ‘this is what is happening to all of us'."

Trefwoorden: fotojournalistiek, fotografie, World_Press_Photo, Zilveren_Camera, Anthony_Suau, Roger_Cremers, Pep_Bonet, Vincent_Laforet

De twijfels over de winnende foto heb je helder verwoord. Het is ook een interessante discussie: aan de ene kant is dit een uitermate originele foto die een nijpend probleem verrassend belicht, aan de andere kant is hij zonder toelichting volstrekt onbegrijpelijk. Voor beide standpunten is iets te zeggen, maar juist de discussie over deze foto bewijst dat het hier om iets bijzonders gaat. Jurybeslissingen hebben sowieso iets lastigs: met de toelichting moet ook iets gezegd worden over de stand van de fotografie. Soms lijkt die uitleg dominanter dan de gekozen foto zelf.